|
DC&PT - Thời
Sự 2009
Nghèo
đói và lúa gạo
LTS: Trong thời gian qua Ủy viên Bộ chính trị, TT
Nguyễn Tấn Dũng đã nhiều lần yêu cầu các Công ti lương thực của nhà nước
phải mua thóc gạo kịp thời cho nông dân với giá cả thích hợp đề nông dân
có lời khoảng 50%. Nhưng các lời tường thuật của nông dân và của GS Võ
Tòng Xuân trong bài dưới đây đã cho thấy là: Hoặc ông Dũng chỉ nói xạo, nói bừa với nông dân,
hoặc ông Dũng chẳng có quyền hành gì với các Công ti lương thực nhà nước
cả!
Trong
khi Thủ tướng giữ thái độ dối trá và bất lực như vậy thì Ủy viên Trung
ương đảng, bộ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội –bà Lê Thị Kim Ngân-
chả động lòng trắc ẩn với hàng chục ngàn nông dân phải rời các thành phố
vì thất nghiệp và không được trợ cấp gì cả và đã phải trở về quê sống
cuộc đời nghèo đói tăm tối. Giữa tháng 3 vừa qua, trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bà Ngân đã
tỏ thái độ vô trách nhiệm và rất vô cảm với những công nhân VN bị thất
nghiệp phải trở về quê sống trong cảnh nghèo đói: “Không nên quá bi quan về chuyện lao
động ở các làng nghề mất việc do thiếu đơn hàng. Bởi không làm nghề này,
họ sẽ chuyển đổi sang nghề khác, hoặc quay về làm nghề nông“ (vnn
20.3). Trong khi đó, theo báo chí trong nước hiện có ít nhất 35.000 công
nhân Trung quốc đang làm lậu, làm chui ở VN tại những công trình của các
công ti Trung quốc. Nhưng đầu tháng sáu khi trả lời chất vấn của Quốc hội
bà Ngân đã đổ lỗi cho các bộ khác!
Dưới đây là bài
tường thuật của nhà báo Phạm Khiêm, BBC.
_______________________________
Đối với nông dân Nguyễn Văn Bảy từ Tiền Giang, vùng nằm trong vựa lúa
đồng bằng sông Cửu Long, khủng hoảng kinh tế thế giới tác động đến gia
đình ông trên hai mặt.
Giá nông sản giảm nên thu nhập giảm. Và số
nhân khẩu phải nuôi trong gia đình bỗng nhiên gia tăng.
“Con của
nông dân đi làm ở các khu chế xuất, nhà máy đóng cửa,xí nghiệp giảm người,
họ phải quay về mảnh ruộng. Thêm nhân khẩu và thêm gánh nặng cho nông
thôn.”
Ông Bảy, nông dân ba đời với mảnh ruộng
chừng một ha rưỡi, cho rằng kiến thức thị trường kém làm cho
nhiều nông dân thua lỗ, vì họ chậm đáp ứng nhu cầu của thị trường.
“Rồi nông
dân không có trình độ để theo dõi khủng hoảng cho nên chỉ chạy theo đuôi.
Cái gì có giá họ chạy theo đuôi, nó mất giá thì đốn bỏ. Ví dụ như trồng
lúa không có giá, thấy người ta trồng tràm, chạy theo trồng tràm, rồi nó ứ
không bán được, lại đốn bỏ, cứ vậy, phát triển kinh tế không được.”
Trong khi thu nhập bình quân đầu người tại
Việt Nam trong năm lên tới 1000 USD, thu nhập của nông dân không cải thiện
được bao nhiêu. Báo trong nước nói một hộ làm lúa ở đồng
bằng Bắc Bộ, với hai sào ruộng, một năm làm ra khoảng một triệu rưởi đồng,
(85USD). Nông dân Nguyễn Văn Bảy nói chi phí cho sản xuất quá cao đã ăn hết
vào thu nhập của gia đình ông.
“Nông
sản không bao giờ có giá cao cả, nhưng cái vốn bỏ ra rất lớn. Thí dụ như
phân bón cao, tiền công làm ruộng cao, thậm chí gặp phân giả thuốc giả
coi như nông dân chịu chết. Thứ hai nữa cái điều kiện hoạt động của nông
dân còn lạc hậu dữ lắm, không tân tiến như các nước khác.”
Ông Bảy nhắc đến chuyện lúa thu hoạch
trong mùa mưa, và chuyện thiếu nhà kho chứa đã làm giảm phẩm chất, hoặc
lãng phí nhiều thóc lúa. Cạnh đó là chuyện bị thương lái ép giá.
"Kinh doanh lương thực đâu chỉ có một tổng công ty. Hiện giờ có
tới 140 công ty có tư cách xuất khẩu gạo. Đâu chỉ có một mình
Vinafood"
Trương
Thanh Phong - Tổng giám đốc
“Về giá cả
nông dân bị ép dữ lắm. Giá gạo xuất cảng có thể lên gần 600 USD một tấn,
hoặc trên 800 USD, như thời cao điểm năm 2008. Tuy nhiên lúc đó nông dân
không bán được lúa, chính phủ không cho xuất cảng, lấy lý do đảm bảo an
ninh lương thực. Không xuất được thì nông dân không bán được. Gạo dồn ứ
trong nhà rất nhiều, về sau phải bán giá rẻ.”
Đâu
có chuyện đó
Không ít người nói rằng nông dân Việt Nam
canh tác lạc hậu, thiếu thông tin, bị thương lái ép giá, trong khi công
ty lương thực kiếm lời qua hợp đồng xuất khẩu gạo. Trong những năm gần
đây khoảng cách thu nhập giữa người làm ra hạt gạo và giới kinh doanh sống
bằng nó, ngày càng rộng thêm.
Ông Trương Thanh Phong, Tổng giám đốc
Công ty Lương thực Miền Nam, doanh nghiệp quốc doanh có doanh số xuất khẩu
gạo lớn nhất nước, không tin rằng các tổng công ty lương thực đã có lỗi
trong chuyện làm cho nông dân nghèo.
“Kinh
doanh lương thực đâu chỉ có một tổng công ty kinh doanh. Hiện giờ có tới
140 công ty có tư cách xuất khẩu gạo. Đâu chỉ có một mình Vinafood,”
“Phát biểu
thì họ cứ nói. Nông dân nghèo đâu phải chỉ vì mua lúa mà họ nghèo.”
Giám đốc tập đoàn lương thực lớn nhất VN
nói thêm: “Nông dân diện tích trồng
lúa nó ít, nhân khẩu nó đông nếu mà bình quân trên đầu người nó thấp quá.
Nếu độc canh sống bằng cây lúa không, người nông dân không thể nào khá được.”
Ông Phong cho biết chỉ những hộ có ruộng
đất lớn thì trồng cấy hay kinh doanh mới khá. Ở Việt Nam số hộ có chừng 5
héc ta đất trở nên chỉ chiếm có 1%.
Ông Phong, người giữ chức Chủ tịch
Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho hay ngoài gạo, Tổng công ty Lương thực
Miền Nam còn kinh doanh lúa mì, thực phẩm chế biến, khách sạn du lịch.
“Các mặt
hàng phi lương thực chiếm 40 phần trăm doanh số của công ty.”
“Tổng
công ty đâu chỉ mỗi xuất khẩu gạo. Họ kinh doanh đa ngành đa nghề, nhiều
mặt hàng sản phẩm khác đâu chỉ có gạo không.”
Nông
dân vẫn nghèo
Giáo sư Võ Tòng Xuân, chuyên gia đầu
nghành về cây lúa, cho rằng nông dân trồng lúa vẫn là nhóm người nghèo nhất
Việt Nam.
“Nông
dân bán gạo hiện nay vẫn là những người nghèo nhất do cách tổ chức thị
trường trong nước và do sự ép giá của các thương lái,”
“Cạnh đó là
cách điều hành xuất khẩu gạo của tổng công ty lương thực.”
Nhà khoa bảng có nhiều năm lăn lộn với
nông dân kể lại năm 2008 khối tổng công ty và các công ty lương thực kiếm
lời lớn trong khi nông dân thiệt thòi.
“Lúc đó
nhà nước cấm không cho xuất khẩu cho nên đâu có ai mua được. Nông dân khi
ấy người ta đang cần tiền. Trong khi chỉ có một ông mua, ông ấy mua với
giá rẻ, nông dân chịu chết,”
“Xong rồi
họ xuất cảng với giá cao. Cho tới giờ này những người nghèo nhất là những
người trồng ra lúa bởi vì họ luôn luôn bị lợi dụng.”
Giáo sư Xuân nói nông dân ngày nay bị thiệt
thòi bởi thị trường mua bán lúa gạo hỗn loạn.
“Bây giờ
nông dân chúng ta mạnh ai ấy làm, không biết bán gạo cho ai, và không biết
bán giá bao nhiêu. Luôn luôn là phập phồng,”
“Còn các
công ty họ luôn luôn lợi dụng thị trường để chèn ép người nông dân, làm
sao có lời nhất cho họ.”
Giải pháp đối với tình trạng
này, theo ông Võ Tòng Xuân là cho nhiều công ty tham gia để thị trường
thu mua gạo được cạnh tranh hơn, giảm bớt thế độc quyền của tổng công ty
nhà nước. Khi ấy nông dân mới có hy vọng cải thiện thu nhập.
Hiệu trưởng trường Đại học An Giang muốn
thấy doanh nghiệp liên kết với nông dân trrong việc tạo ra vùng nguyên liệu
xuất khẩu để hai bên cùng có lợi.
“Có
cách nào đó doanh nghiệp xuất khẩu gạo tạo ra các vùng nguyên liệu của họ.
Rồi từ đó họ chăm sóc giúp đỡ người nông dân ngay từ đầu để làm ra sản phẩm,
hay nguyên liệu tốt nhất cho doanh nghiệp để xuất khẩu,”
“Có như
thế người nông dân mới an tâm làm ăn. Vì khi ấy người ta biết là trồng
cây gì cho ai, với sản lượng ra sao, chất lượng như thế nào. Và chắc chắn
nó sẽ được mua bởi cái công ty đặt hàng.”
Bài
nằm trong loạt Bắt nhịp Kinh tế Toàn cầu -Taking the Pulse of the
Global Economy của BBC World Service, nhìn vào các chỉ số kinh tế,
giá cả, chính sách nhà nước, thị trường và tác động của
chúng đến đời sống người dân trên thế giới.
Trích: BBC 12.8
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:
www.dcpt.org hay
www.dcvapt.net
|
Trở về Mục Lục