|
DC&PT -
Thời Sự 2009
Thủy điện Sơn La: Bò siêu xương, tre chết rạp ngoài
đồi
LTS: Trong những
năm qua hết Nông Đức Mạnh, Nguyễn Tấn Dũng tới Nguyễn Phú Trọng đã đích thân về
Sơn la để thúc đẩy nhanh công trình xây dựng thủy điện Sơ la. Trong những
dịp đó những nhân vật này đã hứa với hàng chục ngàn dân phải di tản là sẽ
tổ chức những khu vực tái định cư cho người dân chu đáo, từ nơi ăn chốn ở
cho tới các khu vực canh tác để cuộc sống sớm ổn định.
Nhưng sự thực
thì lại hoàn toàn khác, theo điều tra của báo chí cũng như sự xác nhận
của chính một số Ủy ban Nhân dân địa phương thì cuộc sống của hàng chục
ngàn dân bị di tản tới các nơi tái định cư đang rất lầm than. Lí do: Các
dự án trồng trà, nuôi bò sữa, trồng tre lấy măng… của những người di dân
đều bị thất bại. Nguyên nhân là do cán bộ thiếu khả năng chuyên môn cho
trồng các loại cây không thích hợp với đất đai và thời tiết ở Sơn la,
không hướng dẫn kĩ thuật canh tác cũng như chăn nuôi cho người dân và
không giúp đỡ người dân trong việc bán các sản phẩm!
Như vậy cho thấy
những người cầm đầu chế độ toàn trị chỉ toàn hứa láo với người dân lam lũ,
đem con bỏ chợ rất vô trách nhiệm và nguội lạnh trước cuộc sống đói nghèo
của hàng chục ngàn người dân ở Sơn la…
,
 -
“Trồng chè chè chết đến 70%, nuôi bò lấy sữa bò chết dần chết mòn, dân phải
trả bò lại cho huyện. Đến như trồng tre lấy măng, tre cũng chết
rạp hết ngoài đồi…”, ông Hà Văn Muôn, Chủ tịch UBND xã Tân Lập đau xót
nói về các dự án kinh tế được triển khai đã không đem lại hiệu quả kinh tế
cho các hộ dân bản mới khi về Tân Lập.
|
Để thi công
Nhà máy Thủy điện Sơn La, 12.500 hộ dân với 61.509 nhân khẩu ở vùng
lòng hồ Sông Đà thuộc địa bàn tỉnh Sơn La phải di chuyển đến nơi tái
định cư (TĐC). Tuy nhiên, việc đưa người dân đến vùng TĐC mới ở Sơn La
hiện đang gặp nhiều khó khăn và bất cập. PV VietNamNet đã có những ngày
tìm hiểu thực tế tại một số điểm TĐC ở Tân Lập, Mường La, Quỳnh Nhai...
của tỉnh Sơn La để ghi lại những khó khăn mà các cư dân vùng TĐC đang
phải đối mặt.
|
Khu tái định cư (TĐC) ở xã Tân Lập, huyện Mộc
Châu (Sơn La) là điểm mở đầu cho quá trình di dân TĐC xây dựng Nhà
máy Thủy điện Sơn La. Từ năm 2003 đến nay
đã có rất nhiều dự án kinh tế được triển khai nhằm ổn định đời
sống cho bà con bản mới ở xã Tân Lập, thế nhưng tất cả đều không đem lại
hiệu quả.
Dự án trồng...chè hoang
Từ năm 2003 đến nay, 75ha chè đã được trồng cho
dân TĐC và dân bản địa ở Tân Lập nhường đất. Sau nhiều năm triển khai,
với bà con bản mới đến nay dự án trồng chè chỉ mang lại vị chát
đắng.
|
|
|
Từ trên đỉnh đồi nhìn xuống, khu TĐC của dân bản mới
ở xã Tân Lập, huyện Mộc Châu (Sơn La) trông khá khang trang, nhưng
đi vào bên trong mới thấy đời sống của người dân còn gặp rất
nhiều khó khăn do các dự án kinh tế không đem lại hiệu quả.
(Ảnh: Vũ Điệp)
|
Anh Cà Văn Hặc, ở số nhà 27 bản Hoa 2, mỗi khi
nói đến dự án trồng chè vẫn không khỏi lắc đầu ngao ngán. Anh than phiền:
“Năm 2003 khi chúng tôi được vận động xuống Tân Lập thì được Ban Quản lý
dự án (BQLDA) TĐC tỉnh bảo xuống vùng mới đã có chè trồng rồi, nhưng
khi xuống thì đất trồng chè chưa được phát quang. Trong khi đó chúng tôi
không hề có kinh nghiệm về trồng chè nên khi trồng hiệu quả và năng suất
chè không cao, chè chết gần hết”.
Ông Hà Văn Mun, Chủ tịch UBND xã Tân Lập cho
biết, diện tích đất trồng chè ở Tân Lập vào khoảng 75ha, nhưng được trồng
qua nhiều giai đoạn, đợt đầu mới trồng chè chết gần hết, tỉ lệ cây chè sống
sót chỉ khoảng 30%.
Tân Lập còn hơn 20ha diện tích đất chè Bát
Tiên được chủ yếu ở bản Hoa 2 và bản Dọi 2 nhưng năng suất quá thấp.
Dẫn chúng tôi đi thăm đồi chè trước bản, anh
Lò Văn Phương, ở bản Dọi 2 cho biết: “Trước đây chúng tôi còn được Nông trường
chè Cờ Đỏ hỗ trợ phân bón và thu mua với giá cao, nhưng một năm trở lại
đây do cây chè Bát Tiên không được thu mua nữa nên chúng tôi cũng không
được hỗ trợ phân bón. Chúng tôi muốn đầu tư phân bón nhưng không có tiền,
vả lại, chè bán với giá quá rẻ nên gia đình tôi đành bỏ mặc, cứ
đến mùa thu hoạch được đâu thì hay đấy”.
|
|
|
Chỉ tay vào đồi chè trước bản Dọi 2, anh Lò Văn Phương
cho biết: Cây chè Bát Tiên cho năng suất thấp và khó bán nên bà
con không thể đầu tư phân bón. (Ảnh: Vũ Điệp)
|
Mới đây, sau khi thu hoạch chè xong, thấy Nông
trường chè Cờ Đỏ “ép giá” mua với giá thấp 2.500 đồng/kg, anh Phương đã
đem chè ra dốc Tân Cương bán với giá 4000 đồng/kg thì bất ngờ bị người của
nông trường Cờ Đỏ cho chặn lại, anh Phương không đồng ý bán với giá 2500
đồng/kg, cuối cùng người của Nông trường chè Cờ Đỏ đã mua lại chè của anh
với giá 3000 đồng/kg.
Anh Phương bức xúc: “Nhà tôi chỉ có 4 nhân khẩu,
tất cả chỉ biết trông vào 5.000m2 đất trồng chè, nhưng thu hoạch từ chè
lại không cho năng suất, khi thu hoạch xong bán ra với giá quá rẻ thì chúng
tôi không biết phải làm gì để kiếm sống!”.
Trao đổi với VietNamNet, ông Hà Văn Mun, Chủ
tịch UBND xã Tân Lập cho biết: xã đã đề nghị với huyện Mộc Châu và tỉnh
Sơn La cho chuyển đổi giống chè Bát Tiên bằng giống chè San Tuyết vì giống
chè này cho hiệu quả kinh tế cao hơn, nhưng đến nay vẫn chưa được chuyển
đổi”.
Đem những bức xúc về khó khăn trong dự án trồng
chè của bà con bản mới Tân Lập đến Ban QLDA tái định cư huyện Mộc Châu,
chúng tôi được ông Trần Văn Triển, Phó BQLDA tái định cư huyện thừa nhận:
Giống chè Bát Tiên được nhập từ Trung Quốc về, trước đây thấy ở Lâm Đồng
trồng cho hiệu quả nên BQLDA đã áp dụng đưa về Tân Lập trồng theo. Tuy
nhiên, đến khi thu hoạch thấy giống chè này không cho hiệu quả nên BQLDA
huyện cũng đang yêu cầu với tỉnh cho trồng thay thế giống chè khác.
Mặc dù thừa nhận giống chè Bát Tiên đang không
cho hiệu quả kinh tế, nhưng khi nói về dự án trồng chè ở Tân Lập ông
Triển vẫn lạc quan cho rằng: “Về lâu về dài dự án trồng chè ở Tân
Lập sẽ phát huy hiệu quả”.
Hiệu quả đâu chưa thấy, hiện tại dự án trồng
chè đang khiến cho đời sống của bà con bản mới ở xã Tân Lập lâm vào cảnh khốn
đốn.
Bò siêu xương, tre chết rạp ngoài đồi
Cùng với dự án trồng chè, ở Tân Lập còn được
thực hiện hai dự án nuôi bò lấy sữa và trồng tre lấy măng. Tưởng như cả hai
dự án này sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao để ổn định đời sống cho các hộ
dân bản mới ở huyện Mường La chuyển về, nhưng thực tế cả hai dự án này đều
có chung mẫu số “thất bại”.
Anh Cà Văn Hặc, ở số nhà 27, bản Hoa 2 cho biết:
Khi từ huyện Mường La chuyển về Tân Lập, gia đình anh được hướng dẫn
trồng cỏ voi và được nhà nước hỗ trợ 1 con bò nuôi lấy sữa, nhưng sau một
thời gian nuôi thấy bò ngày càng gầy đi rồi chết nên anh và các hộ được
phát bò đã đem bò trả lại cho BQLDA.
|
|
|
Trong mô hình xây nhà sàn cho các hộ gia đình
TĐC ở Tân Lập, hệ thống chuồng bò cũng được xây dựng khá kiên cố, nhưng
bò chết hết nên chuồng bò bỏ hoang. (Ảnh: Vũ Điệp)
|
Ông Hà Văn Mun, Chủ tịch xã Tân Lập giờ đây nghĩ
về dự án nuôi bò lấy sữa vẫn không khỏi ngao ngán, ông cho biết: Khi triển
khai dự án nuôi bò lấy sữa đã có 96 con bò sữa được phát hỗ trợ cho các
gia đình ở bản Hoa 2, bản Dọi 2 nuôi, nhưng sau một thời gian nhiều
hộ nuôi thấy bò ngày càng gầy đi rồi chết nên toàn bộ dân bản mới đã đem
bò trả lại cho BQL dự án tỉnh.
Dù rất lạc quan về khu TĐC Tân Lập, nhưng ông
Trần Văn Triển, Phó BQL dự án TĐC huyện Mộc Châu cũng thừa nhận: “Dự án nuôi bò lấy sữa ở Tân Lập đã thất bại, việc
này huyện Mộc Châu đã báo cáo với tỉnh Sơn La và tỉnh đã báo cáo với Chính
phủ xin xử lý quyết toán”.
Cũng năm 2004, người dân bản mới Nậm Khao, và
40 hộ dân thuộc hai bản Nòng Cóc, Nà Phay ở xã Tân Lập được BQL dự
án tỉnh Sơn La hỗ trợ trồng 10ha tre Bát Độ lấy măng. Tưởng như dự án trồng
tre sẽ đem lại hy vọng ổn định đời sống cho các cư dân bản mới, nhưng chỉ
sau một thời gian ngắn toàn bộ diện tích 10ha tre Bát Độ đều chết sạch.
Ông Lò Văn Học, Trưởng bản Nậm Khao, xã Tân Lập
nhớ lại: “Khi dự án trồng tre lấy măng được triển
khai, bà con dân bản chúng tôi hăm hở đào hố để trồng với mong muốn cây
tre sẽ đem lại hiệu quả kinh tế. Nhưng chỉ sau một thời gian được lực lượng
công nhân của BQLDA trồng, cây tre Bát Độ không chịu được ảnh hưởng của
thời tiết sương muối nên toàn bộ 10ha tre chết rạp hết”.
Dù các dự án kinh tế được triển khai ở Tân Lập
đều không đem lại hiệu quả kinh tế và đang trở thành nỗi ám ảnh đối với
các hộ dân bản mới, nhưng khi trao đổi với PV VietNamNet, ông Trần Văn
Triển, Phó BQLDA tái định cư huyện Mộc Châu vẫn lạc quan cho rằng: “So
với các điểm tái định cư trên địa bàn tỉnh Sơn La, Tân Lập không phải là
mô hình thất bại và không phải khu tái định cư nào cũng có khả năng bền
vững như Tân Lập!”.
Trong khi đó, nhìn nhận tổng thể về các dự án
được triển khai ở khu tái định cư Tân Lập, ông Nguyễn Bá Túc, Trưởng BQLDA
tái định cư tỉnh Sơn La lại cho biết: Khu TĐC ở Tân Lập chính là “bài học
lớn” của tỉnh Sơn La trong việc di dân tái định cư.
“Tân Lập là dự án điểm, trong quá trình làm có
vấn đề này, vấn đề kia và hiệu quả đem lại chúng tôi phải thừa nhận
là không cao”, ông Túc thừa nhận.
Ông Túc cho rằng: Để ổn định đời sống cho bà
con ở khu TĐC Tân Lập, trước mắt cần phải tái đầu tư phương án hỗ trợ sản
xuất. Hiện tại tỉnh Sơn La đã giao cho huyện Mộc Châu lập phương án, nhưng
huyện vẫn chưa đưa ra được phương án phê duyệt cụ thể.
Tuy nhiên, khi trao đổi với VietNamNet ông Nguyễn
Thế Hiệu, Trưởng BQLDA huyện Mộc Châu cho biết, hiện tại huyện chưa nhận
được bất kỳ một văn bản chính thức nào của tỉnh Sơn La về việc lập
phương án hỗ trợ tái sản xuất ở khu TĐC Tân Lập.
Trong khi chờ có phương án hỗ trợ tái sản xuất
cụ thể từ cấp chính quyền thì người dân bản mới ở Tân Lập vẫn đang phải
vật vã trong cơn túng quẫn chưa tìm được hướng mưu sinh.
Trích: Viewtnam Net 16.11
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ &
Phát triển điện tử:
www.dcpt.org
hay www.dcvapt.net
|
Trở về Mục Lục