|
|
DC&PT -
Thời Sự 2010
Các ông Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Tấn Dũng và
Phạm Quang Nghị hãy chứng minh lời nói đi đôi với việc làm !
LTS DC&PT:
TS Nguyễn Quang A nguyên là Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển IDS, tức
là một Think Tank tư nhân độc lập đầu tiên của một số chuyên viên ở VN.
Viện IDS đã tự ý đóng cửa vào giữa
tháng 9.09 để phản đối Quyết định số 97 của Nguyễn Tấn Dũng bắt các
chuyên viên VN không được phép phản biện công khai và bắt phải gởi các
phản biện tới các cơ quan có thẩm quyền của đảng và nhà nước. Những người
đứng đầu ISD khi đó đã nhận định Quyết định số 97 là „phản
khoa học, phản tiến bộ và phản dân chủ“ ; đồng thời cảnh
cáo rằng, nếu làm theo ý muốn của nhóm cầm đầu chế độ độc tài toàn trị
đưa ra thì các phản biện của các công dân sẽ bị ném vào sọt giác!
Khi
Nguyễn Tấn Dũng thăm Anh quốc vào đầu 2008 đã rêu rao với báo chí quốc tế
là, “luật
báo chí của VN là luật báo chí rất
cởi mở. Nhiều nhà lãnh đạo các nước gặp tôi đều nói với tôi là VN có luật
báo chí rất thông thoáng mà ngay nước họ cũng không có”.
Ngày
4.2.10 khi khai mạc Hội báo Xuân Canh Dần 2010, Nguyễn Phú Trọng –một người
đang có quyền lực rất lớn trong Bộ chính trị (BCT)- cũng đã tự khen và
tâng bốc:
“sự đổi mới, phát triển của báo chí thời gian
qua là một bằng chứng cho thấy xã hội ta ngày càng dân chủ, những thông
tin trên báo chí được đưa theo nhiều chiều, đa dạng.”
Ba ngày sau, 7.2, khi bế mạc Hội báo Xuân, Phạm Quang
Nghị Ủy viên BCT kiêm Bí thư Thành ủy Hà nội, một hoạt náo viên mới, cũng
đã đóng vai kẻ tung người hấng và tuyên bố “Báo chí là diễn đàn của nhân dân”!
Mới đây TS Nguyễn Quang A đã gởi
bài “Quyền lực mềm nhìn từ khía
cạnh đối nội “ cho tờ Lao động, cơ quan của Tổng
liên đoàn Lao động VN (cánh tay dài cùa ĐCSVN). Nhưng
ngày 8.2 khi cho phổ biến bài trên tờ này đã tự cắt xén một số câu hoặc
cả một đoạn. Như trong lời mở đầu tác giả Nguyễn Quang A nói tới
bang giao căng thẳng giữa VN và Trung quốc, nhưng đã bị cắt bỏ: “Năm ngày trước kỉ niệm 60
năm quan hệ ngoại giao Trung quốc Việt Nam, sáu ngày trước ngày quân
Trung quốc chiếm Hoàng sa của Việt Nam 35 năm trước…” Đây là những sự kiện lịch
sử, VN là nước độc lập và có chủ quyền, nhưng tại sao lại bị cắt bỏ?
Chả lẽ họ sợ ai đó và muốn sửa lịch sử hay sao?
Ở đoạn nói tới
“trong quan hệ
nhà nước”, câu sau đây cũng đã bị cắt bỏ “chứ không chỉ là nhà tù, lực lượng vũ trang và sự trấn áp.”
Một đoạn rất quan trọng khác, trong đó
tác giả phản đối lí luận ngang ngược của những người có quyền lực tìm
cách bóp chết tự do báo chí và tư tưởng, cũng đã bị cắt bỏ hoàn toàn:
“Báo chí không được đưa những thông
tin không có lợi cho đất nước, cho dân tộc. Nghe có vẻ rất đúng, nhưng
thế nào là không có lợi? Ai có quyền phán xét về tính có hại hay có lợi
đó. Nghe rất có lý, nhưng có thể bị lạm dụng để biến thành một công cụ
của quyền lực cứng bị lạm dụng rất tai hại cho đất nước.”
Hôm nay ngày 9.2 tờ Bauxit Vietnam, tiếng
nói độc lập của một số chuyên viên và trí thức tiến bộ, mặc dầu đang bị chế
độ đàn áp và khủng bố và những “kẻ lạ”
phá hoại, nhưng đã cho đăng nguyên văn bài này. Qua đó mọi người có cơ hội
so sánh bản chính của TS Nguyễn Quang A và bản đã được đăng trên tờ Lao
động. Các câu hỏi đặt ra là, vì lí do gì những
đoạn và câu rất quan trọng trên đây đã bị cắt bỏ? Sự cắt bỏ như thế là để
phục vụ ai?
Nếu Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Tấn Dũng
và Phạm Quang Nghị nói đúng và làm đúng thì yêu cầu hãy đăng nguyên văn
bài “Quyền lực mềm nhìn từ khía
cạnh đối nội “ của
TS Nguyễn Quang A đã đăng trên tờ Bauxite VN ngày 9.2 bằng cách phổ biến ngay
trên các tờ đứng dưới quyền điều khiển trực tiếp của mỗi người, đó là các
tờ điện tử Cộng Sản, Nhân dân,
điện tử Chính phủ và “Hà nội mới”!
Để độc giả có thể so sánh, chúng tôi
cho đăng lại bài “Quyền lực mềm nhìn từ khía cạnh đối nội”
của TS Nguyễn Quang A đã đăng trên hai tờ điện tử Bauxite VN ngày 9.2 và Lao
động ngày 8.2.
_____________________________________
Nguyễn Quang A
Năm ngày trước kỷ
niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Trung Quốc Việt Nam, sáu ngày
trước ngày quân Trung Quốc chiếm Hoàng Sa của Việt Nam 35 năm trước,
Vietnamnet đã mời một khách quen của mình, giáo sư Joseph Nye, người được
coi là cha đẻ của thuyết quyền lực mềm do ông đưa ra năm 1990, thăm Việt
Nam. Quyền lực mềm trở thành một từ được rất nhiều học giả, chính trị gia
nhắc đến. Tư tưởng của ông có ảnh hưởng trên khắp thế giới, không chỉ để
lại dấu ấn trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ mà ngay cả lãnh đạo cao
nhất Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào, cũng nhấn mạnh tại đại hội thứ 17 của đảng
cộng sản Trung Quốc năm 2007 rằng Trung Quốc phải tăng cường quyền lực
mềm của mình và thực tế Trung Quốc đã ngày càng tăng cường quyền lực mềm
của mình ở mọi nơi bằng những hành động rất cụ thể.
Báo chí đưa tin về hoạt động 2 ngày của ông ở Việt Nam khá rầm rộ, kể cả việc
ông gặp Thủ tướng, thuyết trình tại Bộ Ngoại giao, đủ thấy ông cũng có
ảnh hưởng không nhỏ ở Việt Nam.
May mắn được trực tiếp nghe ông thuyết giảng sáng 13-1-2010 cho giới doanh
nhân, tôi thấy ông rất khiêm tốn. Đúng là ông đưa ra thuật ngữ “quyền lực
mềm” trong một bài báo năm 1990 và trình bày chi tiết hơn trong sách, nhiều
bài báo và bài thuyết trình khác, nhưng theo ông quyền lực mềm cổ như
chính con người và được sử dụng ở mọi nơi, từ Trung Quốc cổ đại, Đức thời
phát xít, Liên Xô thời cộng sản, Mỹ tư bản, v.v.
Theo ông, quyền lực là khả năng tác động đến ứng xử của những người khác để
có được những kết quả mình mong muốn và có ba cách cơ bản để làm việc đó:
ép buộc họ bằng sự đe doạ (bạo lực, kinh tế,...); dụ dỗ họ bằng lợi ích
(vật chất, danh vọng,...); hay thu hút, hấp dẫn họ (bằng sức hấp dẫn, các
giá trị, tư tưởng,...). Hai cách trước thường được biết đến như dùng “cây
gậy và củ cà rốt”, là cách dùng quyền lực cứng; cách thứ ba là cách dùng quyền
lực mềm. Quyền lực mềm đến từ ba nguồn: văn hoá có sức hập dẫn người
khác; các giá trị chính trị và đạo đức có sức hấp dẫn người khác; và các
chính sách có sức hấp dẫn người khác. Sự thành công về kinh tế có thể tạo
ra sức hấp dẫn, thậm chí quân đội cũng có thể tạo ra quyền lực mềm. Quyền
lực mềm có thể được dùng cho mục đích tốt hay xấu. Sự kết hợp khéo léo
giữa quyền lực cứng và quyền lực mềm được gọi là quyền lực thông minh.
Được thừa nhận là một nhà tư tưởng đối ngoại hàng đầu, các bài viết cũng như
thuyết trình của giáo sư Joseph Nye nhấn mạnh đến quan hệ giữa các quốc
gia, đến chính sách đối ngoại. Toạ đàm với nhà ngoại giao ông cũng nhấn
mạnh khía cạnh “đối ngoại” đó và đưa ra những lời khuyên bổ ích cho chính
sách đối ngoại của Việt Nam, nhất là đối với khu vực và Trung Quốc. Nhiều
người Việt Nam
cũng đã đưa ra các lời khuyên tương tự, hy vọng với uy tín của mình lời khuyên
của ông được các nhà chức trách cân nhắc cẩn trọng.
Dưới đây chỉ muốn bàn sơ đến khía cạnh đối nội của quyền lực mềm.
Theo tôi biết ông không bàn sâu về khía cạnh này và điều đó cũng dễ hiểu đối
với một chuyên gia hàng đầu về chính sách đối ngoại. Ông có bàn đến quyền
lực mềm và sự lãnh đạo nói chung, ngay tại Bộ Ngoại giao ông cũng nói về
“tính chính đáng”. Đấy là những điểm quan trọng cả về mặt đối nội nữa.
Quyền lực thể hiện trong mối quan hệ (thí dụ: giữa các nước; giữa người lãnh
đạo và nhân viên; giữa những người cầm quyền và nhân dân). Chúng ta nói tới
mối quan hệ thứ ba.
Xét cho cùng quyền lực cứng và mềm ở trong nước là cái gốc, là quan trọng
nhất để tạo ra quyền lực cứng và mềm với các nước khác. Nếu kết hợp khéo,
chúng tạo ra các nguồn lực, giá trị, cơ sở cho quyền lực cứng và mềm trong
quan hệ đối ngoại.
Một nước mà tham nhũng tràn lan, lời nói của các quan không đi đôi với việc
làm, sự bất bình của người dân với nhà cầm quyền ngày tăng lên, đời sống
nhân dân nghèo khổ, chăm sóc ý tế kém, giáo dục sa sút, người dân bị tước
mất hay bị cắt xén các quyền con người, không có tự do; nơi nhà cầm quyền
độc đoán, đàn áp những người khác chính kiến và có tiếng nói khác; v.v.,
thì nước đó chẳng thể tạo ra các nguồn lực cho quyền lực cứng cũng chẳng
có gì hấp dẫn với bên ngoài, tức là không có quyền lực cứng và mềm đối
với các nước khác.
Càng tồi tệ hơn nếu có sự nhầm lẫn trong hiểu và áp dụng quyền lực cứng và
mềm ở trong nước.
Trong quan hệ nhà nước – người dân (kể cả các tổ chức kinh tế, xã hội dân
sự) quyền lực cứng thể hiện ở năng lực ép buộc của nhà nước đối với việc thực
thi các thoả thuận tư, với sự thực thi pháp luật, chứ không chỉ là nhà
tù, lực lượng vũ trang và sự trấn áp.
Nếu quyền lực cứng không được sử dụng tốt, nhất là khi các cơ quan nhà
nước, các quan chức nhà nước không làm đúng pháp luật mà không bị trừng
trị, khi kẻ ăn cắp vặt bị phạt nặng còn quan chức nhà nước tham ô, ăn hối
lộ, ăn “hoả hồng” hàng chục triệu USD và gửi tiền sang ngân hàng Thuỵ Sỹ
thì nhởn nhơ, thậm chí được thăng chức, v.v., thì không thể thuyết phục
người dân tôn trọng thoả thuận tư, tôn trọng pháp luật, làm xói mòn cơ sở
của quyền lực cứng. Chức càng cao mà không làm gương, nói một đằng làm
một nẻo, thậm chí làm sai pháp luật, thì càng làm xói mòn cơ sở của quyền
lực cứng và cũng chẳng thể tạo ra quyền lực mềm. Trong quan hệ này, người
dân phải tạo áp lực để các cơ quan nhà nước và các quan chức nếu không
gương mẫu thì chí ít phải tôn trọng và thực thi nghiêm quy định pháp luật
do chính họ đưa ra. Nếu các quan nhũng nhiễu, như lấy đất của dân chia
chác lẫn nhau, thì nhà cầm quyền phải trừng trị thẳng thay “những kẻ cướp
ngày đó”, còn nếu chỉ “bức xúc” thôi và không trừng trị, thì quyền lực
cứng không được dùng và lấy đâu ra quyền lực mềm đối với dân chúng, nói
chi với nước ngoài.
Ngược lại, nếu dùng các biện pháp kiềm chế, ép buộc, trấn áp với những hoạt
động tạo cơ sở cho quyền lực mềm như trong hoạt động văn hoá, báo chí, xã
hội dân sự, tự do tư tưởng, đấu tranh cho quyền con người, v.v., thì làm
sao có thể tạo ra các nguồn lực cho quyền lực mềm trong đối nội và đối
ngoại.
Báo chí không được đưa những thông tin không có lợi cho đất nước, cho dân
tộc. Nghe có vẻ rất đúng, nhưng thế nào là không có lợi? Ai có quyền phán
xét về tính có hại hay có lợi đó. Nghe rất có lý, nhưng có thể bị lạm dụng
để biến thành một công cụ của quyền lực cứng bị lạm dụng rất tai hại cho
đất nước.
Mới bàn sơ sơ mà đã thấy vấn đề không đơn giản, không dễ dàng. Chỉ có thực
sự tôn trọng các quyền con người, nhất là quyền của cá nhân, của thiểu
số, tạo cơ hội cho tranh luận lành mạnh, các cơ quan nhà nước và quan
chức nhà nước phải gương mẫu trước tiên trong tuân thủ pháp luật,..., thì
từng bước chúng ta mới củng cố được quyền lực cứng và quyền lực mềm của
mình, cả trong đối nội lẫn đối ngoại. Đó là sự tương tác hai chiều, chứ
không phải một chiều. Quan chức nghiêm túc, tôn trọng pháp luật, tận tuỵ
phục vụ, người dân tham gia tích cực thì sẽ tạo ra một vòng phản hồi tốt.
Nếu làm ngược lại thì sẽ tạo ra vòng luẩn quẩn và nói về quyền lực cứng
và mềm cũng chẳng có ý nghĩa mấy.
Trích: Bauxite Vietnam 9.2
_______________
|
|
|
|
|
Quyền lực
mềm nhìn từ khía cạnh đối nội
Nguyễn Quang A
|
|
Đầu năm 2010, Giáo
sư Joseph Nye - người được coi là cha đẻ của thuyết quyền lực mềm
do ông đưa ra năm 1990 - thăm Việt Nam. Quyền lực mềm trở thành
một từ được rất nhiều học giả, chính trị gia nhắc đến.
Tư
tưởng của ông có ảnh hưởng trên khắp thế giới, không chỉ để lại dấu
ấn trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ mà ngay cả lãnh đạo cao
nhất Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào, cũng nhấn mạnh tại Đại hội thứ 17 của
Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2007, rằng Trung Quốc phải tăng cường
quyền lực mềm của mình và thực tế Trung Quốc đã ngày càng tăng cường
quyền lực mềm của mình ở mọi nơi bằng những hành động rất cụ thể.
Báo chí đưa tin về hoạt động 2 ngày của ông Joseph Nye ở Việt Nam
khá rầm rộ, kể cả việc ông gặp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, thuyết
trình tại Bộ Ngoại giao, đủ thấy ông cũng có ảnh hưởng không nhỏ ở
Việt Nam.
May mắn được trực tiếp nghe ông thuyết giảng sáng 13.1.2010 cho
giới doanh nhân, tôi thấy ông rất khiêm tốn. Đúng là ông đưa ra
thuật ngữ “quyền lực mềm” trong một bài báo năm 1990 và trình bày
chi tiết hơn trong sách, nhiều bài báo và bài thuyết trình khác,
nhưng theo ông quyền lực mềm cổ như chính con người và được sử dụng
ở mọi nơi, mọi mô hình xã hội.
Theo ông, quyền lực là khả năng tác động đến ứng xử của những người
khác để có được những kết quả mình mong muốn và có ba cách cơ bản
để làm việc đó: ép buộc họ bằng sự đe doạ (bạo lực, kinh tế,...);
dụ dỗ họ bằng lợi ích (vật chất, danh vọng,...); hay thu hút, hấp
dẫn họ (bằng sức hấp dẫn, các giá trị, tư tưởng,...). Hai cách
trước thường được biết đến như dùng “cây gậy và củ cà rốt”, là
cách dùng quyền lực cứng; cách thứ ba là cách dùng quyền lực mềm.
Quyền lực mềm đến từ ba nguồn: văn hoá có sức hấp dẫn người khác;
các giá trị chính trị và đạo đức có sức hấp dẫn người khác; và
các chính sách có sức hấp dẫn người khác. Sự thành công về kinh tế
có thể tạo ra sức hấp dẫn, thậm chí quân đội cũng có thể tạo ra
quyền lực mềm. Quyền lực mềm có thể được dùng cho mục đích tốt
hay xấu. Sự kết hợp khéo léo giữa quyền lực cứng và quyền lực mềm
được gọi là quyền lực thông minh.
Được thừa nhận là một nhà tư tưởng đối ngoại hàng đầu, các bài viết
cũng như thuyết trình của Giáo sư Joseph Nye nhấn mạnh đến quan hệ
giữa các quốc gia, đến chính sách đối ngoại. Toạ đàm với nhà ngoại
giao ông cũng nhấn mạnh khía cạnh “đối ngoại” đó và đưa ra những
lời khuyên bổ ích cho chính sách đối ngoại của Việt Nam. Nhiều
người Việt Nam cũng đã đưa ra các lời khuyên tương tự, hy vọng với
uy tín của mình lời khuyên của ông được các nhà chức trách cân nhắc
cẩn trọng.
Dưới đây chỉ muốn bàn sơ đến khía cạnh đối nội của quyền lực mềm.
Theo tôi biết ông không bàn sâu về khía cạnh này và điều đó cũng
dễ hiểu đối với một chuyên gia hàng đầu về chính sách đối ngoại.
Ông có bàn đến quyền lực mềm và sự lãnh đạo nói chung, ngay tại Bộ
Ngoại giao ông cũng nói về “tính chính đáng”. Đấy là những điểm
quan trọng cả về mặt đối nội nữa.
Quyền lực thể hiện trong mối quan hệ (thí dụ: giữa các nước; giữa
người lãnh đạo và nhân viên; giữa những người cầm quyền và nhân
dân). Chúng ta nói tới mối quan hệ thứ ba.
Xét cho cùng quyền
lực cứng và mềm ở trong nước là cái gốc, là quan trọng nhất để tạo
ra quyền lực cứng và mềm với các nước khác. Nếu kết hợp khéo,
chúng tạo ra các nguồn lực, giá trị, cơ sở cho quyền lực cứng và
mềm trong quan hệ đối ngoại.
Một nước mà tham nhũng tràn lan, lời nói của các quan không đi đôi
với việc làm, sự bất bình của người dân với nhà cầm quyền ngày
tăng lên, đời sống nhân dân nghèo khổ, chăm sóc ý tế kém, giáo dục
sa sút, người dân bị tước mất hay bị cắt xén các quyền con người,
không có tự do; nơi nhà cầm quyền độc đoán, đàn áp những người
khác chính kiến và có tiếng nói khác; v.v., thì nước đó chẳng thể
tạo ra các nguồn lực cho quyền lực cứng cũng chẳng có gì hấp dẫn
với bên ngoài, tức là không có quyền lực cứng và mềm đối với các
nước khác.
Càng tồi tệ hơn nếu có sự nhầm lẫn trong hiểu và áp dụng quyền lực
cứng và mềm ở trong nước.
Trong quan hệ nhà nước - người dân (kể cả các tổ chức kinh tế, xã
hội dân sự) quyền lực cứng thể hiện ở năng lực ép buộc của Nhà nước
đối với việc thực thi các thoả thuận tư, với sự thực thi pháp luật.
Nếu quyền lực cứng không được sử dụng tốt, nhất là khi các cơ quan
nhà nước, các quan chức nhà nước không làm đúng pháp luật mà không
bị trừng trị, khi kẻ ăn cắp vặt bị phạt nặng còn quan chức nhà nước
tham ô, ăn hối lộ, ăn “hoả hồng” hàng triệu USD và gửi tiền sang
ngân hàng Thuỵ Sỹ thì nhởn nhơ, v.v…, thì không thể thuyết phục
người dân tôn trọng thoả thuận tư, tôn trọng pháp luật, làm xói
mòn cơ sở của quyền lực cứng.
Chức càng cao mà không làm gương, nói một đằng làm một nẻo, thậm chí
làm sai pháp luật, thì càng làm xói mòn cơ sở của quyền lực cứng và
cũng chẳng thể tạo ra quyền lực mềm.
Trong quan hệ này, người dân phải tạo áp lực để các cơ quan nhà nước
và các quan chức phải tôn trọng và thực thi nghiêm quy định pháp
luật do chính họ đưa ra. Nếu các quan nhũng nhiễu, như lấy đất của
dân chia chác lẫn nhau, thì nhà cầm quyền phải trừng trị thẳng thay
“những kẻ cướp ngày đó”, còn nếu chỉ “bức xúc” thôi và không trừng
trị, thì quyền lực cứng không được dùng và lấy đâu ra quyền lực mềm
đối với dân chúng, nói chi với nước ngoài.
Ngược lại, nếu dùng các biện pháp kiềm chế, ép buộc, trấn áp với
những hoạt động tạo cơ sở cho quyền lực mềm như trong hoạt động
văn hoá, báo chí, xã hội dân sự, tự do tư tưởng, đấu tranh cho
quyền con người, v.v..., thì làm sao có thể tạo ra các nguồn lực
cho quyền lực mềm trong đối nội và đối ngoại.
Mới bàn sơ sơ mà đã thấy vấn đề không đơn giản, không dễ dàng. Chỉ
có thực sự tôn trọng các quyền con người, nhất là quyền của cá nhân,
của thiểu số, tạo cơ hội cho tranh luận lành mạnh, các cơ quan
nhà nước và quan chức nhà nước phải gương mẫu trước tiên trong
tuân thủ pháp luật,..., thì từng bước chúng ta mới củng cố được
quyền lực cứng và quyền lực mềm của mình, cả trong đối nội lẫn đối
ngoại.
Đó là sự tương tác hai chiều, chứ không phải một chiều. Quan chức
nghiêm túc, tôn trọng pháp luật, tận tuỵ phục vụ, người dân tham
gia tích cực thì sẽ tạo ra một vòng phản hồi tốt. Nếu làm ngược lại
thì sẽ tạo ra vòng luẩn quẩn và nói về quyền lực cứng và mềm cũng
chẳng có ý nghĩa mấy.
Trích: Lao động 8.2
|
|
|
|
Mục Thời sự Tạp chí Dân chủ & Phát triển điện tử:
www.dcpt.org hay
www.dcvapt.net
|
Trở về Mục Lục