Phạm Huyền
LTS
DC&PT: Xuyên qua các Tập đoàn - các doanh nghiệp Nhà nước- dưới
sự điều khiển của chế độ CSVN Bắc kinh (BK) đang cho các công ti của Trung
quốc lũng đoạn kinh tế VN, nhất là các ngành chính như điện lực, xi
măng, thép và quặng mỏ. Bắc kinh đã chuyển sang giai đoạn khai thác sức
mạnh mềm của mình nhờ có những người thân tín ở ngay trong Bộ
chính trị ĐCSVN và trong các cơ quan quan trọng của Nhà nước VN , nhờ sức
ép nhập siêu từ Trung quốc mỗi năm lên tới trên 10 tỉ Mĩ kim.
Bài dưới đây đã cho thấy sự
nguy hiểm của sức mạnh mềm của Bắc kinh đã đạt tới giai đoạn có thể làm
tê liệt sự kháng cự của Hà nội. Đây là một cảnh báo nghiêm khắc với
nhóm cầm đầu CSVN đã không tìm sức mạnh nội lực qua sự đồng thuận và
đoàn kết của nhân dân VN, ngược lại đã chỉ tin BK và tìm sự đỡ đầu của
BK để bảo vệ quyền lực bất chính ! Đây cũng là một sự báo động cấp thiết
đối với nhân dân VN mà đại diện tiêu biểu là các trí thức, chuyên viên,
thanh niên và cả các đảng viên CS còn giữ được tấm lòng tự trọng !
Lấn sân hầu hết lĩnh vực công
nghiệp thượng nguồn
Cho
đến nay, chưa có một thống kê chính thức đầy đủ nào về vai trò tổng thầu
EPC của các doanh nghiệp Trung Quốc trong các công trình ở Việt Nam,
song, các quan chức ngành công thương đều khẳng
định, tỷ lệ trúng thầu EPC của Trung Quốc phải là 90%.
Tổng hợp sơ bộ
tình hình hợp tác kinh tế Việt Nam- Trung Quốc của Bộ Công Thương hồi
tháng 7/2009 cho thấy, có tới 30 doanh nghiệp Trung Quốc đang tham gia
làm tổng thầu EPC hoặc là đối tác đầu tư cho 41 dự án ở Việt Nam.
Trong đó, có 12 dự án sản xuất và phân phối điện, 4 dự án dầu khí, 5 dự
án khai khoáng, 5 dự án luyện kim, 5 dự án hóa chất, 3 dự án cơ khí và
7 dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp nhẹ và dịch vụ: viễn thông, đào tào,
dệt may, nhựa, và thuốc lá…
Điều đáng chú ý là, 41 dự án này đều là dự án kinh tế trọng
điểm, hoặc dự án thượng nguồn, liên quan mật thiết tới tài nguyên quốc
gia hoặc an ninh năng lượng.
Đồng thời, chủ đầu tư đều là trụ cột kinh tế Việt Nam như Tập
đoàn Than - Khoáng sản, Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Điện lực, Tổng công
ty Thép, Tổng công ty Hóa chất…
Cũng theo thống kê sơ bộ này, lĩnh vực điện của Việt Nam
thu hút các nhà thầu Trung Quốc nhiều nhất, vì tổng số dự án là áp đảo
so với các ngành khác.
Trong
đó, nổi danh nhiều nhất và gắn với các gói thầu “tỷ đô” là Tập đoàn điện
khí Thượng Hải - Trung Quốc (SEC) và Tập đoàn Đông Phương Trung Quốc.
Năm
2007, SEC đã nhận thầu EPC cho cả 2 công trình nhiệt điện Quảng
Ninh 1 và Quảng Ninh 2 với giá trị mỗi gói EPC khoảng trên 400 triệu
USD.
Đến
tháng 10/2009, SEC tiếp tục được EVN tín nhiệm với gói thầu khổng lồ
hơn, trị giá 1,3 tỷ USD tại dự án nhiệt điện Vĩnh Tân 2.
Tương tự, Tập đoàn Đông
Phương Trung Quốc liên doanh với Marubeni Nhật Bản hồi năm 2009, chỉ nhận
gói thầu tới 500 triệu USD ở dự án nhiệt điện Hải Phòng 1. Song, đến
tháng 3/2010, tập đoàn này đã tiếp tục trúng gói thầu EPC trị giá tới
1,4 tỷ USD tại dự án nhiệt điện Duyên Hải 1.
Song, có lẽ, gói thầu khổng lồ nhất phải là gói EPC cho dự án
Trung tâm nhiệt điện Kiên Lương do Tập đoàn tư nhân Tân Tạo làm chủ đầu
tư. Gói thầu này trị giá tới gần 2 tỷ USD và thuộc về Tập đoàn
China Huadian Engineering (CHEC) của Trung Quốc, vừa được ký hồi tháng
7/2010.
Bên cạnh đó, những “thương hiệu Trung Quốc” quen thuộc trong ngành điện
Việt Nam từ năm 2007-2008, phải kể đến là Tập đoàn Cáp Nhĩ Tân (HPE), Tập
đoàn xây dựng Chengda, SFECO, Tổng công ty thiết bị nặng Trung Quốc
(CHMC). Ở vai trò mua bán và đầu tư điện, không thể không nhắc tới công
ty Vân Nam Trung Quốc.
Lĩnh
vực hấp dẫn thứ 2 ở Việt Nam và đến nay, gần như 100% gói thầu EPC đều
do Trung Quốc chiếm lĩnh là khai khoáng nhôm và bauxit.
Ở
lĩnh vực này, công ty TNHH công trình quốc tế nhôm Trung Quốc
(Chalieco) đã gắn bó với tổ hợp Bauxit nhôm Lâm Đồng của TKV với giá trị
gói thầu EPC là 466 triệu USD. Đây cũng là dự án “khủng” nhất của ngành
khai khoáng Việt Nam, tổng vốn đầu tư 8.000 tỷ đồng, hứa hẹn một ngành
công nghiệp nhôm sáng lạn trong tương lai.
Chỉ
2 năm sau, mặc dù việc triển khai dự án trên chậm tiến độ, song
Chalieco vẫn tiếp tục nhận được sự “sủng ái” của TKV khi lại được ký hợp
đồng trực tiếp nhận thầu ở dự án Alumin Nhân Cơ - Đăk Nông với trị giá
lớn hơn: 499,2 triệu USD.
Trong
lĩnh vực hóa chất, nổi bất nhất vẫn là dự án xây dựng nhà máy phân đạm
Cà Mau do PVN làm chủ đầu tư, cũng do liên danh nhà thầu Trung Quốc gồm
Wuhan Engieering Co (WEC) và China National Machinery Import and Export
Copr. (CMC) thực hiện. Gói EPC này có giá trị tới 575 triệu USD.
Ngoài
ra, làm EPC ở lĩnh vực luyện kim cho Việt Nam, khai thác quặng sắt, có
Tập đoàn khoa học và thương mại luyện kim Trung quốc MCC, Gang thép Côn
Minh, ở lĩnh vực dầu khí là sự xuất hiện của Tập đoàn Quốc gia hải
dương Trung quốc CNOOC, Tập đoàn A Xin Ao Trung Quốc, Tập đoàn CMG…
Trung Quốc sẽ "hút" hàng tỷ USD của Việt Nam?
Trung Quốc luôn là thị trường nhập siêu lớn nhất của Việt
Nam. 6 tháng đầu năm nay, Việt Nam đã nhập siêu hàng hóa từ nước này tới
6,2 tỷ USD, chiếm 80% tổng mức nhập siêu từ các nước.
Tuy
nhiên, với phác thảo trên thì thứ “hàng hóa” mà chúng ta đang nhập siêu
từ Trung Quốc với giá trị kim ngạch khủng khiếp nhất chính là các
gói thầu EPC.
Hồi
năm ngoái, Hiệp hội cơ khí Việt Nam đã gửi văn bản tới Thủ tướng Chính
phủ phân tích về sự thua thiệt khi để nước ngoài lấn sân “thị trường
EPC”.
Hiệp hội này đã ước tính, ba ngành điện, xi măng và alumin của
Việt Nam trong giai đoạn đến 2025, sẽ cần tới khoảng 107 tỷ USD để đầu
tư mua máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất.
Trong
lĩnh vực đầu tư và xây dựng, mỗi năm, chúng ta phải thực hiện một khối
lượng từ 25-30 tỷ USD, chiếm 35% GDP quốc gia và trong đó, sẽ phải nhập
10-12 tỷ USD tiền vật tư, thiết bị.
Tiếc thay, với cơ chế đấu
thầu ở Việt Nam thực chất là đấu thầu về giá, không có nhà thầu nào có
thể vượt qua các nhà thầu Trung Quốc, hiệp hội này khẳng định.
Theo luật của Việt Nam, ở giai đoạn 1 sơ tuyển năng lực và kinh nghiệm,
các nhà thầu đều vượt qua. Kể cả nhà thầu không có kinh nghiệm thì có
thể thuê tư vấn có kinh nghiệm thầu, hoặc một số nhà thầu liên danh có
đủ năng lực kinh nghiệm thầu.
Tuy
nhiên, ở giai đoạn 2 là đấu giá thương mại thì
không ai cạnh tranh nổi với nhà thầu Trung Quốc.
Nhìn từ góc độ “lợi nhuận”, Hiệp hội cơ khí cho rằng, khi
các đối tác nước ngoài như Trung Quốc thực hiện, thì 100% công việc tại
dự án là “nhập khẩu”, từ lao động phổ thông như nấu ăn, vệ sinh, bảo vệ,
cho đến kỹ sư, công nhân, lắp máy... và vật tư. Vô hình chung, chúng ta
đã tạo công ăn việc làm và GDP cho nước bạn và làm gia tăng nhập siêu.
Còn
nhìn từ góc độ đánh giá chất lượng, ông Tạ Văn Hường, Vụ trưởng Vụ năng
lượng, Bộ Công Thương khẳng định: “Ước 90%
các nhà máy nhiệt điện than trong Qui hoạch 6 đều do Trung Quốc làm”.
“Khi mở thầu các dự án điện, giá thầu của các nhà đầu
tư Trung Quốc quá hấp dẫn. Nếu 1 nước G7 bỏ thầu với suất đầu tư là hơn
2000 USD/kWh thì ở dự án của Trung Quốc, chỉ khoảng 1000 USD/kWh.”
“Và khi đó, với một mức giá rẻ như vậy, cộng với cam kết
về năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu, thì không có lý do gì mà Việt
Nam “từ chối” hồ sơ của họ, nhất là khi chúng ta luôn thiếu vốn làm điện”,
ông Hường chia sẻ.
Trúng
thầu rất hoành tráng và “ồ ạt” có mặt ở khắp đại công trường Việt Nam.
Dường như, không một công trình trọng điểm kinh tế nào của Việt Nam mà
lại “vắng bóng” đối tác Trung Quốc.
Song theo rà soát của Bộ Công Thương, tình trạng nhà thầu
Trung Quốc làm chậm tiến độ các dự án trên là phổ biến, trong khi chất
lượng thiết bị, công nghệ xét cho cùng, vẫn rất cách biệt so với các nước
G7./.
|
Trung Quốc lại rất khiêm tốn
trong vai trò là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tính đến
20/7/2010, Trung Quốc đã đầu tư vào Việt Nam 733 dự án, với tổng vốn
đăng ký là 3,17 tỷ USD trong đó, vốn điều lệ là 1,4 tỷ USD. So với
hơn 188 tỷ USD vốn FDI đổ vào Việt Nam (còn hiệu lực), FDI của Trung
Quốc chỉ chiếm có 1,5% và xếp thứ 14 trong số 91 quốc gia.
Trong 7 tháng đầu năm 2010, vốn
FDI của Trung Quốc vào Việt Nam khoảng 307 triệu USD, đứng thứ 7
trong số 41 quốc gia.
|
LTS: VNR500 mời bạn đọc
cùng tham gia phân tích và đánh giá về câu chuyện "Việt
Nam "nhập siêu" EPC Trung Quốc". Bạn đọc đánh
giá nhìn nhận thế nào về các dự án mà đối tác Trung Quốc đã
thắng thầu? Mọi ý kiến xin gửi tới email: vnr500@vietnamnet.vn. Xin trân
trọng cảm ơn!
Trở về Mục Lục